คนจัดฟันควรหลีกเลี่ยงอาหารที่แข็ง เหนียว กรอบ หรืออาหารที่ต้องใช้ฟันหน้ากัดแทะโดยตรง เช่น น้ำแข็ง ถั่วเปลือกแข็ง แคบหมู หมากฝรั่ง และข้าวโพดทั้งฝัก เพราะแรงบดเคี้ยวที่รุนแรงจะทำให้แบร็กเก็ตหลุดหรือลวดจัดฟันบิดเบี้ยวได้ง่าย พร้อมทั้งต้องใส่ใจแปรงฟันด้วยแปรงร่องจัดฟัน ร่วมกับการใช้แปรงซอกฟันและไหมขัดฟันทุกครั้งหลังมื้ออาหาร เพื่อป้องกันการสะสมของคราบหินปูนและฟันผุรอบเครื่องมือ

การปรับตัวเรื่องการรับประทานอาหารและการดูแลสุขอนามัยในช่องปากเป็นหนึ่งในความท้าทายที่สำคัญที่สุดของคนจัดฟัน โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์แรกหลังติดเครื่องมือหรือหลังการปรับลวดในแต่ละเดือน การเลือกรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสมนอกจากจะทำให้เกิดอาการเจ็บระบมฟันมากขึ้นแล้ว ยังอาจทำให้เครื่องมือจัดฟันชำรุดเสียหาย

ซึ่งส่งผลให้การรักษาต้องหยุดชะงักและใช้ระยะเวลาจัดฟันนานขึ้นกว่าเดิม การมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับเมนูอาหารที่ควรเลี่ยง อาหารที่ทานได้ปลอดภัย และเทคนิคการทำความสะอาดช่องปาก จะช่วยให้ตลอดการเดินทางของการจัดฟันเป็นไปอย่างราบรื่น สบายใจ และได้ผลลัพธ์รอยยิ้มที่สวยงามสมบูรณ์แบบ

==================================================

อาหารต้องห้ามสำหรับคนจัดฟัน เช็กลิสต์อาหารที่เสี่ยงทำเครื่องมือพัง

==================================================

เครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่นถูกยึดติดกับผิวฟันด้วยกาวเรซินทางทันตกรรมที่ออกแบบมาให้มีความแข็งแรงพอดีกับการรับแรงดึง แต่ไม่สามารถทนต่อแรงกระแทกจากอาหารที่มีลักษณะต่อไปนี้ได้

อาหารแข็งและกรอบมาก เสี่ยงแบร็กเก็ตหลุดทันที

การเคี้ยวน้ำแข็งก้อน ถั่วเปลือกแข็งทุกชนิด เมล็ดแตงโม แคบหมู ข้าวแต๋น กระดูกอ่อน หรืออาหารทอดกรอบเนื้อแข็ง แรงกระแทกจากการสบฟันลงบนของแข็งเหล่านี้สามารถงัดให้แบร็กเก็ตหลุดออกจากผิวฟัน หรือทำให้ลวดจัดฟันโก่งตัวผิดรูป หากคนไข้มีอาการปวดฟันร่วมด้วย สามารถศึกษาข้อควรรู้เรื่องความเจ็บปวดได้ที่ จัดฟันเจ็บไหม

อาหารเหนียวหนึบ ติดฟันและดึงรั้งเครื่องมือ

ขนมหมากฝรั่ง คาราเมล ตังเม ทอฟฟี่ กะละแม เยลลี่เคี้ยวหนึบ กัมมี่ หรือข้าวเหนียว อาหารประเภทนี้มีความเหนียวสูง เมื่อเคี้ยวจะเข้าไปพันรอบแบร็กเก็ตและเส้นลวด ทำให้เกิดแรงดึงรั้งจนเครื่องมือหลุด และยังทำความสะอาดยากมาก กลายเป็นแหล่งสะสมของน้ำตาลและแบคทีเรียที่ทำให้ฟันผุได้อย่างรวดเร็ว

อาหารขนาดใหญ่ที่ต้องใช้ฟันหน้ากัดแทะ

การใช้ฟันหน้ากัดข้าวโพดทั้งฝัก แอปเปิลทั้งลูก ฝรั่งทั้งผล ไก่ทอดติดกระดูก ขาหมู หรือขนมปังฝรั่งเศสบาแก็ตต์เนื้อเหนียว แรงงัดจากฟันหน้าจะทำให้แบร็กเก็ตฟันหน้าหลุดได้ง่ายมาก หากต้องการรับประทานผลไม้หรือเนื้อสัตว์เหล่านี้ ควรหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ พอดีคำ และใช้ฟันกรามด้านในเคี้ยวอย่างระมัดระวัง

อาหารรสจัด เปรี้ยวจัด และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง

การดื่มน้ำอัดลม ชานมไข่มุก หรือน้ำผลไม้รสเปรี้ยวจัดบ่อยๆ จะทำให้เกิดกรดทำลายสารเคลือบฟันรอบๆ ตัวแบร็กเก็ต หากทำความสะอาดไม่ทั่วถึง เมื่อถอดเครื่องมือจัดฟันออกจะพบรอยด่างขาวรอบฟัน (White Spot Lesions) หรือเกิดฟันผุลึกเป็นรูรอบแบร็กเก็ต

==================================================

จัดฟันกินอะไรได้บ้าง เมนูแนะนำที่เคี้ยวง่าย ปลอดภัย และสารอาหารครบ

==================================================

แม้จะมีข้อจำกัดหลายอย่าง แต่คนจัดฟันยังมีตัวเลือกอาหารที่หลากหลาย อร่อย และมีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะการเลือกเมนูที่นุ่มและเคี้ยวง่าย

เมนูอาหารอ่อนสำหรับช่วงติดเครื่องมือใหม่หรือเพิ่งปรับลวด

ในช่วง 2 ถึง 4 วันแรกหลังการปรับลวด ฟันจะมีความรู้สึกตึงและระบมขณะเคี้ยวอาหาร เมนูที่เหมาะสมที่สุดคืออาหารที่ไม่ต้องออกแรงเคี้ยวมาก เช่น โจ๊ก ข้าวต้มปลา ข้าวต้มหมูสับ ซุปเห็ด ซุปข้าวโพด ไข่ตุ๋น ไข่ลวก เต้าหู้นึ่งซีอิ๊ว ปลาต้ม หรือมันบด เพื่อลดแรงกดลงบนรากฟันและช่วยให้รับประทานอาหารได้อย่างสบาย

เมนูอาหารโปรตีนเนื้อนุ่มสำหรับการบดเคี้ยวปกติ

เมื่ออาการตึงฟันเริ่มทุเลาลง สามารถรับประทานอาหารจานหลักทั่วไปได้โดยเน้นเนื้อสัตว์ที่นุ่ม เช่น เนื้อปลาทุกชนิด อกไก่ฉีกหรือต้มเปื่อย หมูสับ เต้าหู้ขาว และไข่ต้ม หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ที่เหนียว มีเอ็น หรือมีกระดูกติด

ผลไม้และของว่างเพื่อสุขภาพ

สำหรับผลไม้ ควรเลือกผลไม้เนื้อนิ่ม เช่น กล้วยหอม มะละกอสุก แตงโม หรืออโวคาโด หากเป็นผลไม้เนื้อแน่นอย่างแอปเปิล ฝรั่ง หรือสาลี่ ควรหั่นเป็นชิ้นบางๆ พอดีคำก่อนรับประทาน ของว่างที่ปลอดภัยต่อเครื่องมือ ได้แก่ โยเกิร์ตรสธรรมชาติ พุดดิ้ง สมูทตี้ผลไม้ปั่นละเอียด หรือไอศกรีมเนื้อเนียน (หลีกเลี่ยงไอศกรีมที่มีท็อปปิ้งเป็นถั่วหรือเยลลี่เหนียว)

==================================================

ข้อแตกต่างเรื่องการรับประทานอาหาร ระหว่างจัดฟันเหล็ก vs จัดฟันใส

==================================================

รูปแบบของเครื่องมือจัดฟันมีผลโดยตรงต่ออิสระในการรับประทานอาหารและความสะดวกในชีวิตประจำวัน สามารถศึกษาข้อแตกต่างได้ที่ จัดฟันเหล็ก vs จัดฟันใส

จัดฟันแบบติดแน่น (จัดฟันโลหะ / จัดฟันดามอน / จัดฟันเซรามิก)

เนื่องจากเครื่องมือติดอยู่บนผิวฟันตลอดเวลา คนไข้จึงต้องระมัดระวังเรื่องประเภทอาหารอย่างเคร่งครัดตลอดระยะเวลาการรักษา ห้ามเคี้ยวของแข็ง ของเหนียว และต้องระวังเศษอาหารเข้าไปติดใต้ลวดจัดฟัน ซึ่งหากเกิดปัญหาเครื่องมือหลุดบ่อยครั้งจะทำให้ ระยะเวลาจัดฟัน ต้องยืดเยื้อออกไปอีกหลายเดือน

จัดฟันแบบใส (Clear Aligners / Invisalign)

จัดฟันใสมีข้อได้เปรียบอย่างมากในเรื่องการรับประทานอาหาร เพราะคนไข้สามารถถอดชิ้นงานจัดฟันใสออกก่อนรับประทานอาหารได้ทุกมื้อ ทำให้สามารถทานอาหารได้เกือบทุกประเภทตามปกติโดยไม่ต้องกังวลเรื่องแบร็กเก็ตหลุด อย่างไรก็ตาม มีข้อควรระวังสำคัญคือ ห้ามสวมใส่เครื่องมือขณะดื่มเครื่องดื่มร้อน เช่น ชาร้อน กาแฟร้อน เพราะความร้อนจะทำให้พลาสติกเสียรูป และห้ามดื่มเครื่องดื่มที่มีสีจัดขณะใส่เครื่องมือเพราะจะทำให้พลาสติกใสเปลี่ยนเป็นสีขุ่นหมอง และต้องแปรงฟันให้สะอาดก่อนใส่เครื่องมือกลับเข้าปากทุกครั้ง

สำหรับผู้ที่สนใจเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายของเครื่องมือแต่ละประเภท สามารถตรวจสอบรายละเอียดได้ที่ จัดฟัน ราคา

หากมีปัญหาแบร็กเก็ตหลุด ลวดทิ่มแก้ม หรือต้องการปรึกษาการเลือกเครื่องมือจัดฟันที่เข้ากับไลฟ์สไตล์ สามารถติดต่อทีมทันตแพทย์เฉพาะทาง เพ็ชราคลินิก ได้ทาง LINE Official เพ็ชราคลินิก หรือโทรนัดหมายที่ 094-741-9369

==================================================

วิธีแปรงฟันและทำความสะอาดช่องปากตอนใส่เครื่องมือจัดฟันอย่างถูกวิธี

==================================================

การใส่เครื่องมือจัดฟันทำให้เกิดซอกหลืบและพื้นที่อับจำนวนมาก การแปรงฟันแบบปกติทั่วไปจะไม่สามารถกำจัดคราบเศษอาหารและแบคทีเรียได้อย่างหมดจด จึงจำเป็นต้องใช้เทคนิคและอุปกรณ์เฉพาะทาง

1. การเลือกแปรงสีฟันสำหรับคนจัดฟัน (Orthodontic Toothbrush)

ควรใช้แปรงสีฟันที่มีร่องตรงกลางเป็นรูปตัววี (V-shape) โดยขนแปรงแถวกลางจะสั้นกว่าแถวด้านข้าง เพื่อให้ครอบรับกับความนูนของตัวแบร็กเก็ตได้อย่างพอดี และต้องเป็นขนแปรงชนิดนุ่มพิเศษเพื่อไม่ให้ทำร้ายผิวเหงือก

2. เทคนิคการวางแปรง 45 องศา ทำความสะอาดรอบแบร็กเก็ต

เริ่มต้นด้วยการวางขนแปรงทำมุม 45 องศาชี้ลงเข้าหาขอบเหงือกด้านบนของแบร็กเก็ต ขยับแปรงเป็นวงกลมเล็กๆ เบาๆ เพื่อทำความสะอาดร่องเหงือกและขอบบนของเครื่องมือ จากนั้นเปลี่ยนทิศทางวางขนแปรงทำมุม 45 องศาชี้ขึ้นเข้าหาขอบล่างของแบร็กเก็ต เพื่อทำความสะอาดบริเวณใต้เครื่องมือ และแปรงด้านบดเคี้ยวและด้านในของฟันให้ครบทุกซี่

3. การใช้แปรงซอกฟัน (Interdental Brush)

แปรงซอกฟันมีลักษณะเป็นแกนลวดเส้นเล็กพร้อมขนแปรงรอบทิศทางคล้ายแปรงล้างขวดขนาดจิ๋ว เป็นอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้สำหรับคนจัดฟัน โดยให้สอดขนแปรงเข้าไปใต้เส้นลวดจัดฟัน ขยับขึ้นลงตามแนวขอบข้างของแบร็กเก็ตแต่ละซี่ เพื่อขจัดเศษอาหารที่ติดแน่นอยู่หลังลวดซึ่งแปรงสีฟันทั่วไปเข้าไม่ถึง

4. การใช้ไหมขัดฟันร่วมกับห่วงร้อยไหม (Floss Threader / Superfloss)

เนื่องจากลวดจัดฟันจะขวางกั้นไม่ให้ใส่ไหมขัดฟันลงตรงๆ ได้ จึงต้องใช้ห่วงร้อยไหมพลาสติกช่วยนำเส้นไหมสอดลอดใต้ลวดจัดฟัน แล้วโอบไหมรอบตัวฟันเป็นรูปตัวซี (C-shape) ขยับขึ้นลงเบาๆ เข้าไปใต้ร่องเหงือก หรือเลือกใช้ไหมขัดฟันชนิดพิเศษที่มีปลายแข็งสำหรับร้อยได้ทันทีอย่างน้อยวันละหนึ่งครั้งก่อนนอน

5. เครื่องพ่นน้ำทำความสะอาดซอกฟัน (Water Flosser)

สำหรับผู้ที่ต้องการความสะดวกรวดเร็ว เครื่องพ่นน้ำแรงดันสูงเป็นอุปกรณ์เสริมที่มีประโยชน์อย่างยิ่ง ช่วยฉีดชะล้างเศษอาหารที่ติดตามซอกแบร็กเก็ตและร่องเหงือกออกได้อย่างง่ายดาย เหมาะสำหรับคนไข้ที่มีฟันซ้อนเกมาก ศึกษารูปแบบฟันซ้อนเกเพิ่มเติมได้ที่ ฟันยื่น ฟันเก ฟันซ้อน

==================================================

แบร็กเก็ตหลุดหรือลวดทิ่มกระพุ้งแก้มขณะทานอาหาร วิธีรับมือเบื้องต้น

==================================================

อุบัติเหตุจากการรับประทานอาหารเกิดขึ้นได้บ่อยครั้ง เมื่อเกิดปัญหาควรปฏิบัติตัวดังนี้

กรณีแบร็กเก็ตหลุดออกจากผิวฟัน

หากเคี้ยวอาหารแล้วรู้สึกว่ามีชิ้นส่วนหลุด ให้ค่อยๆ นำชิ้นแบร็กเก็ตออกจากปาก ระวังอย่ากลืนลงไป จากนั้นเก็บชิ้นแบร็กเก็ตใส่กล่องสะอาดเพื่อนำมาให้ทันตแพทย์ติดกลับเข้าที่เดิม หากแบร็กเก็ตยังคงค้างอยู่บนลวดและแกว่งไปมา ให้ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันก้อนเล็กๆ แปะทับไว้เพื่อป้องกันไม่ให้แบร็กเก็ตเลื่อนไปบาดเนื้อเยื่อในช่องปาก

กรณีปลายลวดจัดฟันเลื่อนทิ่มกระพุ้งแก้ม

เมื่อฟันเริ่มเคลื่อนตัวเข้ามาชิดกัน ปลายลวดจัดฟันด้านในสุดอาจโผล่ออกมาทิ่มเนื้อเยื่อกระพุ้งแก้มจนเป็นแผลร้อนใน วิธีรับมือเบื้องต้นคือใช้สำลีหรือกระดาษทิชชู่ซับบริเวณปลายลวดให้แห้งสนิท จากนั้นปั้นขี้ผึ้งจัดฟัน (Orthodontic Wax) เป็นก้อนกลมเล็กๆ แล้วกดแปะคลุมปลายลวดไว้ทันที จะช่วยลดการเสียดสีและบรรเทาอาการเจ็บได้อย่างมีประสิทธิภาพ แล้วรีบติดต่อคลินิกเพื่อเข้ามาตัดปลายลวดส่วนเกินออก

==================================================

ดูแลสุขภาพฟันและการจัดฟันอย่างใกล้ชิด ที่เพ็ชราคลินิก

==================================================

การดูแลสุขภาพช่องปากและระมัดระวังเรื่องอาหารการกินเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้การจัดฟันสำเร็จลุล่วงตามกำหนดเวลา และมีฟันที่เรียงตัวสวยงามควบคู่กับสุขภาพเหงือกที่แข็งแรงไร้ฟันผุ

เพ็ชราคลินิกให้บริการมากว่า 50 ปี ดูแลโดย ทีมทันตแพทย์ เฉพาะทางจากจุฬาฯ และมหิดล มีความใส่ใจในทุกขั้นตอนการรักษา พร้อมให้คำแนะนำเรื่องการเลือกรับประทานอาหาร การใช้อุปกรณ์ทำความสะอาดเฉพาะบุคคล และพร้อมดูแลแก้ไขปัญหาเร่งด่วน เช่น แบร็กเก็ตหลุดหรือลวดทิ่มอย่างรวดเร็วและนุ่มนวล ศึกษารายละเอียดบริการได้ที่ บริการจัดฟัน

ช่องทางติดต่อและนัดหมายรับคำปรึกษา:

• เพ็ชราคลินิก (Petchara Dental Clinic) Redesign your Smile by Specialists
• โทรศัพท์: 094-741-9369
• LINE Official: เพิ่มเพื่อนทาง LINE
• เว็บไซต์และบริการจัดฟัน: บริการจัดฟัน เพ็ชราคลินิก
• ที่อยู่คลินิก: 14 ซอยเลิศปัญญา ถนนราชวิถี แขวงถนนพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400 (ใกล้อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ)
• เวลาทำการ: วันจันทร์ - วันเสาร์ เวลา 9:00 - 19:00 น. (ปิดทำการทุกวันอาทิตย์)
• ข้อมูลแผนที่และการเดินทาง: ติดต่อและแผนที่

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการรับประทานอาหารและการแปรงฟันตอนจัดฟัน (FAQ)

คนจัดฟันสามารถเคี้ยวหมากฝรั่งได้ไหม?

ไม่แนะนำให้เคี้ยวหมากฝรั่งโดยเด็ดขาด เนื่องจากความเหนียวของหมากฝรั่งจะเข้าไปเกาะติดแน่นกับแบร็กเก็ตและดึงรั้งลวดจัดฟันจนหลุดหรือบิดงอ และยังทำความสะอาดออกจากร่องเครื่องมือได้ยากมาก

แบร็กเก็ตหลุดจากอาหารแข็ง ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีไหม?

ควรรีบติดต่อนัดหมายคลินิกเพื่อติดเครื่องมือใหม่ภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนถึงรอบนัดถัดไปหลายๆ สัปดาห์ เพราะฟันซี่ที่ไม่มีแบร็กเก็ตจะไม่ได้รับแรงดึงและอาจเคลื่อนตัวผิดทิศทาง ทำให้ระยะเวลาการจัดฟันล่าช้าออกไป

ถ้าปวดฟันจัดฟันจนเคี้ยวข้าวไม่ได้ ควรกินอะไรดี?

ในช่วงที่ปวดฟันมาก แนะนำให้รับประทานอาหารเหลวหรืออาหารอ่อนที่ไม่ต้องออกแรงเคี้ยว เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ซุปฟักทอง นมถั่วเหลือง โยเกิร์ต สมูทตี้ผลไม้ หรือไข่ตุ๋นเนื้อนิ่ม เพื่อให้ร่างกายได้รับพลังงานและสารอาหารอย่างเพียงพอโดยไม่กระทบต่อฟัน

คนจัดฟันต้องขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน?

คนจัดฟันมีโอกาสเกิดคราบหินปูนสะสมรอบแบร็กเก็ตได้ง่ายกว่าคนทั่วไป จึงควรเข้ารับการตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูนทุกๆ 6 เดือน โดยสามารถขูดหินปูนได้ตามปกติโดยไม่ต้องถอดเครื่องมือจัดฟันออก

แปรงฟันวันละกี่ครั้งตอนจัดฟัน?

คนจัดฟันควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 3 ครั้ง คือหลังอาหารเช้า กลางวัน และเย็น หรือหากเป็นไปได้ควรแปรงฟันหรือบ้วนปากทุกครั้งหลังรับประทานอาหารว่าง เพื่อไม่ให้มีเศษอาหารตกค้างอยู่บนเครื่องมือ